Zdalna ocena rozwoju niemowląt, prowadzona przez internet w domu rodziny, daje wyniki zbliżone do badania w laboratorium – wynika z nowego badania naukowców z UC Davis Health w USA. Narzędzie o nazwie TEDI może w przyszłości ułatwić dostęp do wczesnej diagnostyki rozwojowej, zwłaszcza rodzinom mieszkającym daleko od ośrodków specjalistycznych.

Czym jest TEDI i co sprawdzono

TEDI (Telehealth Evaluation of Development for Infants) to metoda oceny rozwoju najmłodszych dzieci przez wideorozmowę. Opracowała ją Meagan Talbott z Wydziału Psychiatrii i Nauk Behawioralnych UC Davis oraz Instytutu MIND. Narzędzie skierowano do niemowląt, u których prawdopodobieństwo zaburzeń rozwojowych, takich jak autyzm czy ADHD, jest podwyższone – na przykład gdy starsze rodzeństwo jest w spektrum autyzmu albo rodzic ma ADHD.

Podczas pandemii COVID-19 wielu badaczy przeszło na zdalną ocenę rozwoju dzieci, ale niewiele prac porównywało dane zebrane w domu z tymi z laboratorium. Nowe badanie jest jednym z pierwszych, w których sprawdzono obie metody na tej samej grupie niemowląt. Wyniki ukazały się w „Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology”.

Jak wyglądało badanie

Do badania zakwalifikowano 111 niemowląt: 33 z rodzin z autyzmem w wywiadzie, 51 z rodzin z ADHD oraz 27 bez żadnego z tych zaburzeń w rodzinie. Każde dziecko przeszło ocenę w laboratorium i zdalną sesję TEDI, w odstępie nie większym niż miesiąc. Dzieci badano w wieku 6 lub 9 miesięcy, 12 miesięcy albo 18 miesięcy.

Sesja TEDI trwała 60 minut. Rodzina dostawała zestaw drobnych zabawek, a egzaminator łączył się przez komputer, telefon lub tablet i prowadził rodzica przez kolejne zadania, m.in. zabawę w „a kuku”, puszczanie baniek mydlanych i śpiewanie piosenki. Oceniano między innymi:

  • rozumienie mowy,
  • sposoby komunikowania się dziecka,
  • umiejętności zabawy,
  • rozwiązywanie problemów,
  • zachowania związane z autyzmem,
  • zachowania związane z ADHD.

Wyniki z obu ocen były w znacznym stopniu spójne. – Dobrze było zobaczyć, że niezależnie od miejsca obraz umiejętności każdego dziecka był bardzo podobny – powiedziała Meagan Talbott.

Dom jako naturalne środowisko

Rodziców zapytano też, czy zachowanie dziecka podczas zdalnej oceny było typowe i jak wspominają całą procedurę. Wielu opiekunów wskazywało, że niemowlęta w domu czuły się swobodniej i bardziej przypominały siebie niż w laboratorium. Docenili też wygodę – nie trzeba było nigdzie jechać.

Autorzy zapowiadają kolejne kroki. Trwają testy wersji dla rodzin hiszpańskojęzycznych, a Talbott przygotowuje badanie łączące zdalną ocenę z coachingiem dla rodziców, czyli wspólnym szukaniem zabaw i strategii wspierających rozwój dziecka.

Co to oznacza w Polsce

TEDI to narzędzie badawcze opracowane w USA i na razie nic nie wskazuje, by było dostępne w polskich poradniach. Wyniki są jednak ciekawym sygnałem także dla nas: w Polsce kolejki do specjalistów, w tym do poradni zajmujących się wczesnym wspomaganiem rozwoju i diagnostyką autyzmu, bywają długie, a dostęp zależy od miejsca zamieszkania. Zdalne konsultacje mogłyby w przyszłości część tych barier zmniejszyć.

Warto jednak zachować ostrożność. Badanie dotyczyło niewielkiej grupy dzieci i oceny rozwoju w warunkach naukowych, a nie rutynowej diagnozy klinicznej. Rodzice, którzy zauważają u niemowlęcia niepokojące sygnały, takie jak brak reakcji na głos czy brak kontaktu wzrokowego, powinni zgłosić się do pediatry lub poradni, a nie czekać na rozwiązania zdalne.

Źródło: Medical Xpress – „Telehealth tool yields infant development scores similar to in-person assessments”

OpenAI wprowadza ostrzejsze ograniczenia dla nastoletnich użytkowników ChatGPT. Chatbot ma wstrzymywać się z praktycznymi informacjami o broni i systemach zabezpieczeń, nawet jeśli pytanie wygląda niewinnie. Część nowych zasad obejmie też dorosłych.

Co zmienia się dla nastolatków

Firma opisała zmiany w najnowszym wpisie. Przypomniała, że ChatGPT już wcześniej nie powinien pomagać w przemocy ani w zdobywaniu broni przez nastolatków. Teraz granice mają być wyraźnie ostrzejsze: w przypadku kont nastolatków model ma ograniczać praktyczne informacje o broni i zabezpieczeniach, które mogłyby posłużyć do ułatwienia przemocy. Dotyczy to także sytuacji, w których nic nie wskazuje na złe zamiary.

W praktyce ChatGPT może więc odmówić odpowiedzi na pytanie, które w innym kontekście uchodziłoby za zwykłą ciekawość.

Temat nie zostaje jednak całkiem zamknięty. Nastolatki nadal mogą korzystać z chatbota, aby:

  • zapobiegać przemocy lub łagodzić napiętą sytuację,
  • szukać wsparcia,
  • nawiązać kontakt z zaufaną dorosłą osobą.

Zmiany także dla pozostałych użytkowników

OpenAI wzmacnia również zasady obowiązujące wszystkich. Chodzi zwłaszcza o prośby o rekonstrukcje dawnych zamachów masowych, czyli szczegóły dotyczące użytej broni i sprzętu oraz sposobu ich zdobycia. Ograniczenia obejmą też szczegółowe porównania skali szkód, które mogłyby zwiększać rozgłos sprawcy.

Kontrola rodzicielska i tło decyzji

Nowe ograniczenia mają działać razem z kontrolą rodzicielską, którą firma uruchomiła w zeszłym roku. Rodzice dostają powiadomienia, jeśli powiązane konto ich dziecka naruszy zasady dotyczące gróźb lub aktów przemocy.

Zaostrzenie polityki pojawia się po serii trudnych dla firmy wydarzeń. W zeszłym roku OpenAI został pozwany w sprawie o bezprawne spowodowanie śmierci. Szef firmy, Sam Altman, przeprosił publicznie za to, że nie zawiadomiono policji o niepokojących zapisach rozmów związanych ze strzelaniną w Tumbler Ridge. Do zdarzenia doszło na początku tego roku. OpenAI zapowiada ponadto pierwszy Community Safety Report na początek 2027 roku, a kolejne mają ukazywać się co sześć miesięcy.

Co to oznacza dla polskich rodziców

Z komunikatu nie wynika, jak i kiedy zmiany będą wdrażane w poszczególnych krajach, więc trudno powiedzieć, od kiedy odczują je użytkownicy w Polsce. Nie ma jednak powodu zakładać, że nas ominą. Z ChatGPT korzystają także polskie nastolatki, a pytania o broń mogą pojawiać się z ciekawości, po obejrzeniu filmu albo gry, a nie z realnych zamiarów. Dostęp do broni palnej jest u nas ściśle regulowany i wymaga pozwolenia, więc nastolatek nie zdobędzie jej legalnie. Mimo to ograniczanie szczegółowych instrukcji przez chatbota wpisuje się w szersze starania o bezpieczeństwo małoletnich w sieci.

Warto pamiętać, że narzędzia takie jak powiadomienia dla rodziców działają na kontach powiązanych ze sobą, więc same z siebie niczego nie załatwią. Rodzic, który chce z nich korzystać, musi skonfigurować je wspólnie z dzieckiem. Takie ustawienia nie zastąpią rozmowy o tym, po co młodzi ludzie pytają chatbota o trudne tematy i dokąd mogą zwrócić się po pomoc, gdy czują złość albo bezradność. Same limity techniczne nie rozwiążą też problemu, bo modele AI to tylko jedno z wielu źródeł informacji dostępnych w internecie.

Źródło: Engadget – „OpenAI adds stricter limits for teens asking about firearms”

Chiński producent maszyn XCMG zaprezentował koncepcyjny ciągnik terminalowy SDA411. Jest w pełni elektryczny, nie ma kabiny kierowcy i jeździ autonomicznie w czwartym poziomie (L4). Ma pracować tam, gdzie liczy się powtarzalność i precyzja: na placach kontenerowych i w centrach logistycznych.

Co potrafi SDA411

Pojazd zaprojektowano od podstaw do logistyki bez udziału człowieka za kierownicą. Producent podaje, że system percepcji 360° pozwala mu samodzielnie nawigować, omijać przeszkody, wykonywać zadania i parkować. Ma działać także w ruchu mieszanym, czyli tam, gdzie obok siebie poruszają się maszyny sterowane przez ludzi i pojazdy autonomiczne.

XCMG opublikowało na LinkedInie film, na którym SDA411 jeździ po terenie firmy, kilka razy gwałtownie hamuje i podjeżdża do ładowarki. Wtyczkę podłączał jednak człowiek, więc pełna autonomia obejmuje na razie jazdę, ale nie ładowanie. Firma przedstawia pojazd jako koncepcję, a nie gotowy produkt seryjny.

Opis platformy jest jednoznaczny. Jak napisało XCMG we wpisie, to „platforma zbudowana z myślą o bezzałogowej logistyce”.

Dlaczego ciągniki terminalowe pasują do napędu elektrycznego

Ciągniki terminalowe, zwane też „yard dogs”, przestawiają naczepy i kontenery na krótkich dystansach, z niewielką prędkością. Potrzebują dużego momentu obrotowego i dokładnych manewrów. To praca, w której napęd elektryczny sprawdza się naturalnie: silnik jest cichy, nie wibruje i od razu oddaje moc. Dochodzi do tego brak spalin w miejscach, gdzie na co dzień pracuje wielu ludzi.

Autor oryginalnego tekstu zwraca uwagę na jeszcze jeden powód. W wielu branżach brakuje operatorów, bo młodzi niechętnie wybierają pracę kierowcy, nawet przy wysokich zarobkach, a obecna kadra się starzeje. Autonomiczne maszyny mogłyby utrzymać ciągłość pracy mimo braków kadrowych. Mogłyby też zmienić rolę doświadczonych operatorów: zamiast prowadzić jeden pojazd, nadzorowaliby kilka naraz. Taka praca byłaby też dostępna dla osób, które nie mogłyby jej wykonywać za kierownicą.

Co to oznacza dla Polski i Europy

Ciągniki terminalowe pracują w portach morskich, na terminalach intermodalnych i w dużych centrach dystrybucyjnych. Takie miejsca są także w Polsce, a branża logistyczna również zmaga się z niedoborem kierowców i operatorów sprzętu. Zainteresowanie automatyzacją pracy na zamkniętych placach jest więc zrozumiałe.

Na razie trzeba jednak zachować ostrożność. Z materiału źródłowego nie wynika, by XCMG ogłosiło sprzedaż SDA411 w Europie, podało cenę czy termin wejścia na rynek. Pojazdy bez kabiny i bez kierowcy to też nie tylko kwestia techniki, ale i przepisów oraz wymogów bezpieczeństwa, które zależą od miejsca pracy. Dopóki maszyna jeździ po terenie zamkniętym, sprawa jest prostsza niż na drogach publicznych.

Autor tekstu wskazuje, że SDA411 może stać się konkurencją dla znanych producentów elektrycznych ciągników terminalowych, takich jak Kalmar czy Orange EV. Jeśli XCMG rzeczywiście wprowadzi ten model do produkcji, przekonamy się, czy bezkabinowy, autonomiczny ciągnik trafi do portów i magazynów poza Chinami.

  • Napęd: w pełni elektryczny.
  • Autonomia: poziom L4, bez kabiny kierowcy.
  • Czujniki: system percepcji 360°.
  • Status: koncepcja pokazana na filmie, ładowanie nadal wykonuje człowiek.

Źródło: Electrek – „XCMG debuts new, fully autonomous electric terminal tractor ”

Szlabany jako element infrastruktury parkingowej

Szlabany parkingowe są powszechnie stosowane przy wjazdach na parkingi osiedlowe, firmowe oraz centra handlowe. Ich zadaniem jest kontrola dostępu, jednak w przypadku awarii lub nieprawidłowego użytkowania mogą stać się źródłem szkody.

Do uszkodzenia pojazdu może dojść, gdy szlaban opadnie zbyt wcześnie, nie zareaguje na czujniki lub zostanie pozostawiony w niebezpiecznej pozycji. W takich sytuacjach istotne jest ustalenie odpowiedzialności oraz zakres ochrony, jaki zapewnia ubezpieczenie samochodu.

Odpowiedzialność zarządcy parkingu

Jeżeli szkoda powstała w wyniku awarii systemu lub braku właściwej konserwacji szlabanu, odpowiedzialność może ponosić zarządca parkingu lub właściciel obiektu.

W takim przypadku odszkodowanie może zostać wypłacone z jego polisy OC. Warunkiem jest wykazanie, że doszło do zaniedbania lub usterki technicznej.

Przed wyborem własnej ochrony warto przeanalizować dostępne warianty przy użyciu narzędzia takiego jak Kalkulator OC AC Beesafe, które pozwala dopasować zakres polisy do codziennych sytuacji.

Błąd kierowcy a odpowiedzialność

Jeżeli kierowca nie zachowa ostrożności, na przykład wjedzie pod opuszczający się szlaban lub nie zatrzyma się przed nim, odpowiedzialność może spoczywać na nim.

W takiej sytuacji nie ma podstaw do dochodzenia roszczeń od zarządcy.

AC jako zabezpieczenie własnego pojazdu

W przypadkach spornych lub gdy szkoda wynika z błędu kierowcy, autocasco pozwala na pokrycie kosztów naprawy pojazdu.

Kompleksowe Ubezpieczenie samochodu Beesafe umożliwia uzyskanie odszkodowania niezależnie od przyczyny zdarzenia, w zależności od zakresu ochrony.

Najczęstsze uszkodzenia pojazdu

Uderzenie przez szlaban parkingowy może powodować różne uszkodzenia. Najczęściej obejmują one:

uszkodzenia maski
zarysowania lakieru
pęknięcia szyby
uszkodzenia dachu
uszkodzenia elementów nadwozia

Zakres szkód zależy od konstrukcji szlabanu oraz siły uderzenia.

Znaczenie dokumentacji zdarzenia

Po zdarzeniu warto wykonać dokumentację fotograficzną oraz zgłosić sytuację zarządcy parkingu. W wielu przypadkach pomocne mogą być nagrania z monitoringu.

Dokumentacja jest kluczowa w procesie dochodzenia roszczeń.

Najtańsze OC a brak ochrony własnego auta

Kierowcy często wybierają najtańsze rozwiązania, ograniczając się do obowiązkowej polisy. Opcje takie jak Najtańsze ubezpieczenie oc Beesafe spełniają wymagania prawne, jednak nie obejmują szkód dotyczących własnego pojazdu.

Brak AC oznacza konieczność pokrycia kosztów naprawy z własnych środków.

Assistance po zdarzeniu

Jeżeli pojazd zostanie uszkodzony i nie nadaje się do dalszej jazdy, assistance może zapewnić transport auta do warsztatu.

Zakres tej ochrony zależy od zapisów umowy.

Ubezpieczenie samochodu a infrastruktura parkingowa

Elementy infrastruktury parkingowej mogą stanowić realne zagrożenie dla pojazdów, szczególnie w przypadku awarii lub błędów użytkowania. Odpowiednio dobrany zakres OC i AC pozwala zabezpieczyć się przed skutkami takich zdarzeń.

Świadome dopasowanie polisy sprawia, że ubezpieczenie samochodu zapewnia realną ochronę również w codziennych sytuacjach związanych z korzystaniem z parkingów.

Przeczytaj także:

ubezpieczenie-przemysl.pl skwlegal.com.pl raildude.pl