Francuska pracownia Think Tank Architecture zaprojektowała w Kinszasie, stolicy Demokratycznej Republiki Konga, ogromny targ Zando Central Market. Budynek z cegły i betonu ma pomieścić 20 tysięcy sprzedawców i stanął w miejscu zburzonego historycznego targowiska.

Nowy targ w miejscu starego

Poprzedni obiekt rozebrano, bo nie był wystarczająco utrzymywany, a nadmiar handlujących sprawił, że przestał się nadawać do użytku. Architekci dostali zlecenie, gdy budynek już zniknął. Potraktowali to jako okazję, by na nowo przemyśleć rolę targu, a jednocześnie nawiązać do wyglądu dawnej hali i podobnych budowli w mieście.

Działka ma 3,7 hektara, ale obrys budynku zaprojektowano od nowa, z uwzględnieniem skali programu i otoczenia. Nowy obiekt ma 82 tysiące metrów kwadratowych, a jego plan to prostokąt o wymiarach 245 na 150 metrów. Znajduje się w nim 650 sklepów i miejsce dla 20 tysięcy handlujących, czyli według pracowni ponad pięciokrotnie więcej niż poprzednio.

Poza stoiskami w kompleksie są:

• magazyny,
• remiza strażacka,
• komisariat policji,
• centrum medyczne,
• gabinet weterynaryjny,
• biura,
• strefa gastronomiczna.

Sercem założenia jest kryta hala targowa na dwóch dwukondygnacyjnych poziomach, z trzema dużymi wejściami i widokami na zewnątrz, które pomagają zorientować się w przestrzeni. Otacza ją trzykondygnacyjny budynek z pozostałymi funkcjami. Zielone patia tworzą place i miejsca dla spontanicznego, nieformalnego handlu. Pracownia podkreśla, że budynek ma pozostać otwarty dla wszystkich, także dla najmniej zamożnych.

Cegła, beton i naturalne chłodzenie

Wybór materiałów miał odpowiadać lokalnemu kontekstowi i umiejętnościom miejscowych budowlańców. Gruz z rozbiórki starego targu wykorzystano w podbudowie. Architekci chwalą się też, że inwestycja ożywiła trzy cegielnie w promieniu 60 kilometrów od placu budowy.

Konstrukcję oparto na stropie grzybkowym, w którym słupy rozszerzają się przy szczycie. To odniesienie do projektu dawnej hali. Ażurowe ceglane fasady zapewniają naturalną wentylację i dają cień. Razem z bezwładnością cieplną betonu ograniczają potrzebę stosowania urządzeń chłodzących i pomagają utrzymać niskie koszty. Z tego samego powodu wykończenia wnętrz są proste. Perforacje dodają budynkowi wyrazu i przypominają muszarabie, czyli wysunięte okna z drewnianą kratą, znane z tradycyjnej architektury islamskiej.

O założeniach projektu architekci powiedzieli: „Chcieliśmy, żeby był to afrykański targ, a nie jego interpretacja”. Dodali, że swoją wiedzę zbudowali na badaniach naukowych, historycznych i architektonicznych, rozmowach z inwestorem oraz wizytach na innych targach w Kinszasie.

Co to znaczy w praktyce

Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim ciekawy przykład projektowania w gorącym klimacie bez drogiej technologii. Rozwiązania takie jak cień, przewiewne fasady, masa cieplna i lokalne materiały nie wymagają skomplikowanych instalacji. Mogą być inspiracją także tam, gdzie rosną koszty klimatyzacji i coraz częściej mówi się o upałach w miastach. Sam projekt nie dotyczy Polski ani Unii Europejskiej, ale pokazuje, jak targowisko może łączyć handel, usługi publiczne i przestrzeń spotkań.

Otwarcie i nominacja

Zando Central Market nie został jeszcze oficjalnie otwarty. Najpierw trzeba zakończyć drugi etap inwestycji, czyli remont otaczających ulic, który zapewni dojazd. Prace te prowadzi miasto i idą wolniej. Pracownia ma nadzieję, że targ ruszy do końca roku, co leży też w interesie inwestora.

Projekt trafił na ośmioelementową krótką listę w kategorii obiektów publicznych Dezeen Awards 2026. Konkuruje m.in. z Sydney Fish Market biura 3XN oraz TCC DAKA Renewable Resource Recycling Center biura KPF.

Źródło: Dezeen – „Perforated brick walls envelop giant market in Kinshasa by Think Tank Architecture”